Finanse od kuchni #9: CFO jest tłumaczem, nie dostawcą raportów

Przez wiele lat wydawało nam się, że największą wartością finansów jest dostarczanie informacji. Przygotowywaliśmy raporty, budowaliśmy analizy, uzgadnialiśmy liczby i tłumaczyliśmy odchylenia. Im bardziej organizacje inwestowały w dane, systemy i raportowanie, tym silniejsze stawało się przekonanie, że właśnie tam znajduje się wartość finansów. Dzisiaj mam praktycznie pewność, że to już nie wystarcza.

Nie dlatego, że raporty przestały być potrzebne. Raporty nadal są ważnym narzędziem zarządzania. Problem polega na tym, że sama informacja coraz rzadziej jest czymś unikalnym. Dane są powszechnie dostępne. Dashboardy ma praktycznie każda organizacja. Coraz więcej osób potrafi samodzielnie analizować wyniki. Coraz częściej wsparcia udziela również AI. To jednak nie oznacza, że organizacje mają mniej problemów decyzyjnych. Wręcz przeciwnie.

Bo problemem zazwyczaj nie jest już brak danych. Problemem jest zrozumienie, co z tymi danymi zrobić.

I właśnie dlatego coraz częściej myślę, że współczesny CFO jest przede wszystkim tłumaczem. Nie dostawcą raportów.

Mamy dwa światy

W większości organizacji funkcjonują równolegle dwa sposoby patrzenia na biznes. Pierwszy opiera się na danych, wskaźnikach, budżetach, prognozach i raportach. To perspektywa, która pozwala mierzyć efekty działań i porównywać je z założeniami. Drugi opiera się na codziennych decyzjach operacyjnych. To tam rozmawia się z klientami, rozwiązuje problemy dostaw, planuje produkcję, zarządza ludźmi i reaguje na sytuacje, które nie zawsze mieszczą się w modelu finansowym. I obie perspektywy są potrzebne.

Problem polega na tym, że bardzo często posługują się innym językiem, co nie pozwala im znaleźć pola do współpracy.

Operacje mówią o terminowości, dostępności produktów, jakości procesu, poziomie obsługi klienta czy wykorzystaniu zasobów. Finanse mówią o marży, produktywności, kosztach jednostkowych, kapitale obrotowym, EBITDA albo zwrocie z inwestycji.

Co ciekawe, bardzo często obie strony opisują dokładnie tą samą firmę. Po prostu mają inne informacje i używają innych słów.

I właśnie w tym miejscu zaczyna się rola CFO. Nie polega ona na dostarczeniu jeszcze jednej tabeli. Polega na sprawieniu, żeby obie strony zaczęły rozumieć tę samą rzeczywistość.

Dlaczego IT nie zastąpi CFO

W ostatnich latach coraz częściej słyszę pytania o to, czy rozwój technologii nie sprawi, że część tradycyjnych kompetencji finansowych stanie się zbędna. W pewnym sensie już się to dzieje. Systemy są coraz lepsze. Dane są dostępne szybciej. Narzędzia analityczne stają się coraz bardziej zaawansowane. Bardzo często w tych dyskusjach pojawia się jednak założenie, że skoro technologia potrafi dostarczyć informację, to automatycznie rozwiązuje problem biznesowy. Tylko że to nie jest ten sam problem.

IT może doskonale rozumieć systemy, integracje, przepływy danych i architekturę informacji. To ogromna wartość dla organizacji. Nie oznacza to jednak automatycznie zdolności do oceny konsekwencji biznesowych decyzji podejmowanych na podstawie tych danych.

To nie jest krytyka IT. To po prostu zupełnie inna kompetencja.

Można doskonale rozumieć, jak działa system, a jednocześnie nie wiedzieć, które informacje są kluczowe dla zarządu w sytuacji zmiany modelu sprzedaży, utraty dużego klienta czy pogorszenia rentowności.

System bardzo dobrze odpowiada na pytanie, co się wydarzyło. Znacznie rzadziej odpowiada na pytanie, co organizacja powinna zrobić dalej.

Dlaczego biznes nie zastąpi CFO

Łatwo również popaść w drugą skrajność. Skoro dane są coraz łatwiej dostępne, to może biznes sam poradzi sobie z ich interpretacją? W końcu to operacje najlepiej rozumieją procesy. Sprzedaż najlepiej zna klientów. Produkcja najlepiej zna swoje ograniczenia. I znowu jest w tym dużo prawdy. Problem polega na tym, że bardzo łatwo jest doskonale rozumieć własny obszar i jednocześnie nie dostrzegać konsekwencji, które pojawiają się gdzie indziej.

W drugim artykule tej serii pisałam o sytuacjach, w których do finansów trafia komunikat: „Decyzja jest. Potrzebujemy tylko budżetu.”

Praktycznie każda funkcja w organizacji podejmuje dziś własne decyzje. Sprzedaż decyduje o kierunkach rozwoju rynku i klientach, których chce pozyskiwać. Operacje decydują o sposobie realizacji procesów. IT decyduje o rozwiązaniach technologicznych. Marketing decyduje o sposobie budowania popytu. I to jest naturalne.

Problem polega na tym, że każda z tych decyzji jest podejmowana z perspektywy konkretnego obszaru odpowiedzialności. Sprzedaż koncentruje się na wzroście przychodów. Operacje na efektywności procesu. IT na stabilności systemów. Marketing na skuteczności kampanii. Tymczasem organizacja potrzebuje jeszcze kogoś, kto potrafi spojrzeć na wszystkie te decyzje jednocześnie i ocenić ich łączny wpływ na biznes. Nie dlatego, że pozostali menedżerowie nie rozumieją swojej pracy. Dlatego, że bardzo trudno jest równocześnie zarządzać własnym obszarem i patrzeć na organizację z perspektywy całości.

To właśnie w tej przestrzeni pojawia się CFO. Nie jako recenzent decyzji biznesowych. Jako osoba, która pomaga zrozumieć ich konsekwencje w kontekście.

Rola tłumacza

Kiedy myślę o najlepszych CFO, z którymi miałam okazję pracować, bardzo rzadko wspominam ich dlatego, że tworzyli najlepsze raporty. Zazwyczaj pamiętam ich z zupełnie innego powodu: potrafili połączyć świat danych ze światem biznesu. Rozumieli liczby, ale równie dobrze rozumieli procesy. Potrafili rozmawiać z operacjami o tym, co dzieje się na magazynie, z handlowcami o zachowaniach klientów i z właścicielami o długoterminowej strategii. Następnie przekładali wszystkie te informacje na język decyzji.

Dobrym przykładem jest sposób myślenia o rozwoju firmy.

Wyobraźmy sobie dwie spółki. W obu przypadkach zarząd rozważa inwestycję, rozwój nowych produktów albo wejście na kolejne rynki. W obu przypadkach prognozy wyglądają obiecująco. W obu przypadkach biznes widzi szansę na dalszy wzrost.

Tylko że te dwie spółki mogą znajdować się w zupełnie innym miejscu swojej historii.

Jedna może przygotowywać się do wejścia na giełdę. W takiej sytuacji kluczowe stają się stabilność procesów, przewidywalność wyników, jakość raportowania i gotowość organizacji do funkcjonowania jako spółka publiczna.

Druga może znajdować się w fazie przygotowań do sprzedaży inwestorowi. W takim przypadku celem może być pokazanie szybkiego wzrostu i potencjału biznesu, który będzie atrakcyjny dla potencjalnego nabywcy.

W obu przypadkach można analizować dokładnie te same liczby. W obu przypadkach można patrzeć na ten sam projekt inwestycyjny. A mimo to właściwa decyzja może być zupełnie inna.

Z punktu widzenia operacji propozycja inwestycji wygląda identycznie. Z punktu widzenia właścicieli jej sens może być całkowicie różny.

I właśnie tutaj pojawia się rola CFO. Nie po to, żeby powiedzieć, czy liczba jest poprawna. Po to, żeby pokazać, jak dana decyzja wpisuje się w szerszy kontekst organizacji oraz czego naprawdę oczekują właściciele.

To dlatego wartość CFO nie zaczyna się od danych

Przez całą tę serię regularnie wracamy do podobnych wniosków:

  • Raport pojawia się po decyzji.
  • Biznes działa pod presją czasu.
  • Liczby rzadko są problemem samym w sobie.
  • AI nie usuwa potrzeby podejmowania decyzji.

Jeżeli spojrzymy na te wszystkie obserwacje razem, bardzo trudno obronić tezę, że największą wartością finansów jest samo dostarczenie informacji. Informacja staje się coraz łatwiej dostępna. Znacznie cenniejsza staje się zdolność nadawania jej znaczenia.

Przez lata budowaliśmy przewagę dzięki temu, że mieliśmy dostęp do danych, których inni nie mieli. Dzisiaj coraz częściej wszyscy patrzą na te same dashboardy, korzystają z tych samych raportów i zadają te same pytania systemom analitycznym.

To nie dostęp do danych staje się więc źródłem przewagi. Źródłem przewagi staje się umiejętność połączenia danych, procesów, strategii i konsekwencji biznesowych w jedną spójną rekomendację.

To właśnie dlatego coraz częściej myślę, że CFO przestał być dostawcą raportów. Stał się tłumaczem pomiędzy światem danych a światem decyzji.

Bo liczba sama w sobie jest tylko liczbą. Znaczenie nadaje jej człowiek.

Dodaj komentarz